خودكشي   

عثمان عبداله زاده- كارشناس بهداشت روان مركز بهداشت بوكان

  مقدمه

ميزان اقدام به خودکشي يکي از شاخصهاي مهم بهداشتي مورد نظر سازمان بهداشت جهاني براي همه کشورهاي عضو اين سازمان مي باشد . اهميت اين موضوع وقتي مشخص مي شود که اين شاخص جزو معدود شاخصهايي است که در کشورهاي صنعتي و توسعه يافته هم که از شاخصهاي بهداشتي خوب و قابل قبولي برخوردارند ، روند صعودي را مي پيمايد . اقدام به خودکشي مشکلات زيادي را به دوش خانواده ها ، سازمانها و نهادهاي ذيربط و در نهايت دولت تحميل مي کند بدين منظور در ادامه بطور خلاصه موضوع اقدام به خودکشي را مورد بحث قرار ميدهيم .

 تبيين واژه ها : قبل از اينکه  موضوع خوکشي مورد بحث قرار گيرد لازمست که چند واژه بطور مختصر روشن سازي شوند:

 1 – اقدام به خودکشي : وقتي در آمارها واژه اقدام به خودکشي  مورد استفاده قرار ميگيرد اين بدان معني نيست که اقدام همه اين افراد منتهي به مرگ شده است احتمال اينکه تعداد بسيار زيادي ازاين افراد نجات يافته اند مطرح مي باشد .

2 – پيرا خودکشي : اين واژه حکايت ازين دارد که افراد به منظور مرگ اقدام به خودکشي نمي کنند و اهدافي غير از مرگ مطرح مي باشد اما شيوه کار مشابه خودکشي مي باشد .

3 – تعريف خودکشي : فکري است که ممکن است به ذهن هر فردي در جامعه وارد شود و کسي در برابر اين جريان مصونيت ندارد و در اکثر موارد خودکشي يک عمل جهت يافته بحراني است که با يک وضعيت حاد و ناگهاني در زندگي شخص ظاهر ميگردد .

 افراد در معرض خطر خودکشي ?:

*کسانيکه دچار فشارهاي رواني حاد بزرگ مانند ورشکستگي – طلاق و جدايي ، مردود شدن در کنکور و . . . شده اند

?*فشارهاي رواني کوچک و مستمر که شخص به حل آنها اقدام نمي کند و در نهايت منجر به بوجود آمدن يک فشار رواني بزرگ پس از مدتي ميشود : مانند ساده انگاري بيماري افراد خانواده – مشکلات متعدد کوچک فرزندان در مدرسه و جامعه ?

*آشنا نبودن به  مهارتهاي زندگي از قبيل ياد گرفتن مهارت نحوه ارتباط برقرار کردن با افراد جامعه – مهارت شيوه برخورد با مسايل زندگي و حل آنها – مهارت مقابله و کنترل فشارهاي رواني زندگي يا همان استرسها

*طرد شدن از خانواده – مدرسه و در نهايت جامعه

*پيدا نکردن يک فرد قابل اعتماد براي درد دل کردن ?

*پايين بودن اعتماد به نفس و عزت نفس ( احترام به خود ) – کساني که از ظاهر خود ناراضيند  ?

*بيماران رواني با تشخيص افسردگي  ( حدود 15 الي 25 % )– وسواس (حدود  10 % ) – شديد رواني ( حدود 10 الي 15 % )

?*بيماران جسمي صعب العلاج و لاعلاج مانند سرطان ، ايدز و . . .

راههاي تشخيص افراد در معرض خطر:

 ?*افراديکه بصورت جدي و يا حتي شوخي موضوع اقدام به خودکشي را در نزد اطرافيان مطرح مينمايند.

* ?افراديکه که مدت زيادي غمگين و گوشه گير بوده ولي در يک روز مشخص خلق وي تغيير کرده و بسيار گرم و صميمي ميشود . ?

*افراديکه بدون جهت خاصي از اطرافيان خداحافظي ميکند و حلاليت ميطلبد .

?*پيدا شدن وسايل خودکشي مانند طناب – بطري سم – داروهاي غير معمول به تعداد زياد و . . . در محل زندگي شخصي فرد مانند اطاق خواب وي

مسايل قابل بحث در مورد خودکشي:

 الف: – نبايد اينگونه انگاشت که فقط افرادي که دچار اختلالات رواني و عصبي هستند اقدام به خودکشي ميکنند بلکه آمارها نشان ميدهد که 70 % کساني که اقدام به خودکشي کرده اند کساني هستند که در اثر يک فشار رواني و تصميم ناگهاني اين اقدام را انجام داده اند . براساس نظريه شناختي وقتي يک سري از حوادث منفي مانند مرگ بستگان - طلاق و جدايي که گاها از کنترل فرد خارجند در زندگي وي روي مي دهد احتمال اقدام به خودکشي بيشتر مي شود .

ب: – در اکثرجوامع خودکشي يک امر ناپسند انگاشته شده و در جهت عکس آن تبليغ ميشود،  اما در برخي از جوامع متاسفانه اين امر يک امر آفتخار اميز تلقي شده و براي آن تبليغ ميشود .

ج :– ميزان اقدام به خودکشي در شهرستان بوکان روند افزايشي داشته و اين امر يک هشدار براي تمامي مسئولان ذيربط شهرستان جهت چاره انديشي براي اينکه روند آن از افزايشي به کاهشي تبديل شود ، مي باشد .

د- تهيه گزارش و خبر رسانه هاي جمعي در مورد افراديکه اقدام به خودکشي منجر به مرگ داشته اند باعث تحريک برخي افراد مستعد ديگر شده و معمولا بعد از سه روز آمارها افزايش مي يابد .

بررسيهاي آماري اقدام به خودکشي در چند سال اخير شهرستان بوکان

 -  ميزان اقدام به خودکشي در زنان بيشتر از مردان ، ولي ميزان مرگ در اثر اقدام به خودکشي در مردان بيشتر بوده است اين بدان دليل است که مردان معمولا از روشهايي استفاده مي کنند که احتمال مرگ در اين روشها بيشتر است .

- از لحاظ سواد بيشترين اقدام به خودکشي در  سطح سواد راهنمايي و دبيرستان و کمترين در سطح دانشگاه و بيسواد رخ داده است  . - افراد مجرد تقريبا دو برابر بيشتر از افراد متاهل اقدام به خودکشي کرده اند . - از لحاظ وسايل ، بيشترين مورد  استفاده از دارو ، در رتبه هاي بعدي سم و مواد شوينده قرار دارند .خوشبختانه از روشهاي خودسوزي و حلق آويز که معمولا منجر به مرگ ميشود خيلي کمتر از ساير روشهاي ذکر شده در فوق استفاده شده است . البته لازم به ذکر است که گاهي بهبود بيماراني که از دارو ، سم و مواد شوينده استفاده نموده اند نيز در اثر عواملي مانند دير رساندن به مراکز درماني دچار مشکل و نهايتا منجر به مرگ فرد گرديده است .

- افراد ساکن در مناطق شهري تقريبا چهار برابر بيشتر از افراد ساکن در مناطق روستايي اقدام به خودکشي نموده اند .

- بيشتر اقدام به خودکشيها در سنين 24 – 15 سال رخ داده است .

نتيجه گيري : هرچند بحث اقدام به خود کشي ميتواند  بسيار مفصلتر ازاين ارائه شود اما با توجه به محدوديت نشريه و حوصله خواننده  تنها هدف اين مقاله جلب توجه مردم شريف شهرستان به اين نکته مي باشد ، همانطور که در ابتداي مقاله گفته شد فکر اقدام به خودکشي ميتواند به ذهن هر کسي خطور کند در نهايت توصيه مهم کارشناسان ذيربط اين ميتواند باشد که پس از شکل گرفتن فکر اقدام به خودکشي در ذهن شخص، مراجعه به مراکز مشاوره روانشناسي داراي مجوز که در سطح شهرستان موجود است اولين اقدام وي باشد . همچنين خاطر نشان مي سازم که روانشناسان و روانپزشکان امين ترين افراد براي محرمانه نگه داشتن اسرار مراجعه کنندگان هستند و هر فردي با خيال آسوده ميتواند تمامي مشکلات خودرا با آنان مطرح نموده و از آنان شيوه حل مشکل خودرا دريافت دارد.