دامه بازي فكري منطقه كردستان 

 آرش ناصري

مي گويند کشور ژاپن تنها کشوري است در دنيا که توانسته همگام با پيشرفتهاي صنعتي، فرهنگ ملي خود را حفظ و ارتقا دهد و بي شک هر ملتي اگر بخواهد زنده بماند بايد براي پويا و زنده نگهداشتن فرهنگ بومي و محلي خود تلاش کند و در اين راستا رسانه ها نقش تعيين کننده اي دارند.

در همين راستا فرداي ما با همکاري آقاي آرش ناصري مسئول كمسيون فرهنگي شوراي شهر بوكان در نظر دارد در هر شماره نسبت به معرفي يک بازي بومي كردستان اقدام نمايد و از همه خوانندگان بزرگوار انتظار داريم با ارائه نظرات و پيشنهادات خود زمينه هر چه پربار کردن اين بخش را فراهم نمايند.

دامه يکي از بازيهاي فکري و کاملاً بومي منطقه کردستان است. بازي که هريک از طرفين بايد نقشه و برنامه فکري داشته باشند در غير اين صورت بازنده خواهد بود. نقش اين بازي در تقويت فکر و انديشه بسيار حايز اهميت است.جذابيت و شور و هيجان بازي ناشي از طرح و برنامه هايي است که توسط بازيکنان انديشده و اجرا مي شود.

اين بازي داراي 16 مهره( در هر طرف) هم سطح است که بر عکس شطرنج که به غير از نيمي از مهره ها که سرباز هستند، بقيه هر کدام نقش و جايگاه منحصر به فردي دارند.

کل مهره هاي دامه 32 عدد است که در دو دسته 16 تايي با رنگ متفاوت است. براي تهيه مهره ها بيشتر از قرقره نخ خياطي از جنس چوبي يا نايلوني استفاده مي شود( هر قرقره از وسط نصف شده و دو مهره از آن تهيه مي گردد).

البته در زمانهاي قديم از سنگ ريزه هاي مناسب رنگي استفاده مي شده. معمولاًٌ به مهره » داش« هم مي گويند.

بازي در بين دو نفر و يا با توافق طرفين در هر طرف چند نفر برگزار مي شود که البته فقط يک نفر حق جابجايي مهره ها را دارد. يعني بقيه فقط با بازيگر اصلي هم فکري مي کنند .

هر کدام از طرفين بازي 16 مهره دارد که در دو رديف 8 تايي در صفحه اي که داراي 32خانه است در رديفهاي 2 و 3 (هماند تصوير)چيده مي شود. ( صفحه دامه  تقريباً همانند صفحه شطرنج است).

 از نظر وقت بازي، زمان مشخصي براي آن تعريف نشده و بازي زماني پايان مي يابد که يکي از طرفين شکست بخورد. فرد شکست خورده در اين بازي تمام مهره هاي خود را از دست مي دهد. يعني مهره هاي وي توسط مهره رقيب در جريان بازي از گردونه بازي خارج شده‌اند.

هر نوبت از بازي را يک دست مي گويند. برنده بازي بستگي به تعداد »دست « برده شده که قبلاً تعيين شده است، دارد. تعداد دست‌ها که مورد توافق قرار مي گيرد فرد است (1 يا 3 يا 5).

در بازي دامه خطا اندک است و منحصر است به حرکت دادن مهره به عقب، حرکت دادن مهره بيش از يک خانه يا به طرفين و يا جلو يا عقب( به غير از مهره آغا)، همچنين لغو حرکت يعني اينکه بعد از اينکه شما بازي نوبت خود را انجام داديد ، ديگر حق لغو آن را نداريد.

آغازگر بازي با قيد قرعه تعيين مي شود البته معمولاً آغاز بازي را فرد مسن تر شروع مي کند که وي با حرکت دادن يک مهره از رديف 3 استارت بازي را مي زند. که در دست‌هاي بعدي اين برنده بازي است که آغازگر بازي است.

حرکت کليه مهره ها تنها يک خانه به جلو، راست يا چپ است( به غير از مهره آغا که با رساندن خود به آخرين خانه پشت مهر هاي حريف به مقام آغايي مي رسد) و اين آغا به هر طرف( عقب،جلو، چپ وراست) و هر مقدار خانه که بازيگر بخواهد مي تواند حرکت کند و به خاطر همين وسعت حرکت است که بازيکنان تلاش مي کنند که قبل از حريف يکي از مهره هاي خود را به مقام آغايي برسانند که در اين راه با انديشه و فکر و گاهاً با قرباني کردن چندين مهره به اين امر نائل مي آيند. چون در صورت رسيدن به اين مقام بدليل قدرت مانور و حوزه اجرايي و نفوذ مهره آغا مي تواند نتيجه بازي را هر چند با از دست دادن چندين مهره از آن خود کند و از رسيدن مهرهاي حريف به جايگاه آغا جلوگيري کند.مگر اينکه حريف با فکر و انديشه مهره آغاي حريف را با قرباني کردن چند مهره بزند.

در حين حرکت دادن هر مهره اگر خانه اي مابين مهره حريفان نباشد و همچنين خانه پشت سر مهره خالي باشد، طرف ديگر مي تواند مهره حريف را بزند و بدينوسيله مهره زده شده از گردونه بازي خارج مي گردد.

اصطلاح داش به داش حرکتي است که يکي از بازيکنان عمداً که اکثراً از روي برنامه و براي به دام کشيدن مهرهاي حريف و يا بر هم زدن نقشه طرف مقابل صورت مي گيرد، انجام مي شود و به اين منظور يکي از مهره‌هاي خود را جلو مي برد تا توسط مهره حريف زده شود و او هم مهره فرد مقابل را مي زند.( چون طوري مهره را قرباني مي کند که مهره مهاجم حريف در دسترس وي قرار گيرد و بتواند او را بزند).

اين بازي بدين گونه ادامه مي يابد تا فکر و انديشه و ترفندهاي يکي از طرفين بر ديگري فايق آيد و فکر و انديشه برتر پيروز مي شود.